Tot wijziging van het decreet van 22 december 2017 over het lokaal bestuur, wat de versterking van de gemeenteraad betreft #1811

Documenten in het dossier: : Voorstel van decreet verzendcode: BIN ingediend op 28 mei 2024 (2023-2024) Verslag namens de Commissie voor Binnenlands Bestuur, Gelijke Kansen en Inburgering uitgebracht door Maxim Veys over het voorstel van decreet van Staf Aerts, Mieke Schauvliege, Jeremie Vaneeckhout, Ann De Martelaer, Johan Danen en Meyrem Almaci tot wijziging van het decreet van 22 december 2017 over het lokaal bestuur, wat de versterking van de gemeenteraad betreft Samenstelling van de Commissie voor Binnenlands Bestuur, Gelijke Kansen en Inburgering: Voorzitter: Kris Van Dijck. Vaste leden: Maaike De Vreese, Nadia Sminate, Annabel Tavernier, Kris Van Dijck, Paul Van Miert; Yves Buysse, Chris Janssens, Sam Van Rooy; Katrien Partyka, Brecht Warnez; Bob Savenberg, Bart Tommelein; Staf Aerts, An Moerenhout; Maxim Veys. Plaatsvervangers: Andries Gryffroy, Liesbeth Homans, Bert Maertens, Freya Perdaens, Elke Sleurs; Adeline Blancquaert, Guy D'haeseleer, Kristof Slagmulder; Koen Van den Heuvel, Hilâl Yalçin; Stephanie D'Hose, Emmily Talpe; Celia Groothedde, Jeremie Vaneeckhout; Kurt De Loor. Toegevoegde leden: Lise Vandecasteele. INHOUD 1. Toelichting door Staf Aerts .................................................................... 4 2. Algemene bespreking ........................................................................... 5 2.1. Tussenkomst van Brecht Warnez ................................................... 5 2.2. Tussenkomst van Bob Savenberg ................................................... 6 2.3. Tussenkomst van Kurt De Loor ...................................................... 6 2.4. Tussenkomst van Yves Buysse ....................................................... 6 2.5. Tussenkomst van Nadia Sminate .................................................... 7 2.6. Tussenkomst van Kris Van Dijck .................................................... 7 3. Antwoorden van Staf Aerts .................................................................... 7 4. Afhandeling ......................................................................................... 8 De Commissie voor Binnenlands Bestuur, Gelijke Kansen en Inburgering besprak op 20 en 27 februari 2024 het voorstel van decreet tot wijziging van het decreet van 22 december 2017 over het lokaal bestuur, wat de versterking van de gemeenteraad betreft. 1. Toelichting door Staf Aerts Op basis van cijfers uit de mandatendatabank zegt Staf Aerts dat een op de vier gemeenteraadsleden het mandaat neerlegde tijdens de huidige zittingsperiode. In absolute cijfers gaat het om 1295 gemeenteraadsleden. Daarnaast namen er 561 verkozen gemeenteraadsleden het mandaat zelfs nooit op. Samen komt dat op 1856 gemeenteraadsleden, een pijnlijk hoog cijfer volgens de spreker. In vijf gemeenten blijkt zelfs dat de gemeenteraden niet meer voltallig kunnen vergaderen omdat er geen opvolgers meer kunnen worden aangeduid. In vergelijking met de vorige zittingsperiode blijkt de huidige situatie ernstiger. In de vorige zittingsperiode wisselden 920 personen als gemeenteraadslid. De situatie is problematisch voor de lokale democratie. Tegelijkertijd geven de gemeenteraadsleden het signaal dat ze meer impact willen hebben. Dat blijkt ook uit de studie ‘Toekomstvisie op het lokaal en binnenlands bestuur in Vlaanderen’ van Filip De Rynck en Lieven Janssens. De gemeenteraadsverkiezingen naderen. Daarom moet er snel worden gewerkt aan een oplossing, want een aantal zaken valt nog aan te passen. Die zaken worden beter voor de nieuwe zittingsperiode aangepakt, anders blijft de situatie ongewijzigd tot 2030. Dat zou een slecht signaal zijn naar de lokale besturen. De afgelopen zittingsperiodes werden de colleges van burgemeester en schepenen versterkt. Nu is het de beurt aan de gemeenteraden. Het thema kwam al heel vaak aan bod in de commissie. Zo waren er onder meer de conceptnota voor nieuwe regelgeving over maatregelen voor het versterken van de gemeenteraad en van de gemeenteraadsleden (Parl.St. Vl.Parl. 2021-2022, nr. 1289/1-2), de gedachtewisseling over die conceptnota (Parl.St. Vl.Parl. 2021-2022, nr. 1289/3) en het werkbezoek aan Nederland in juni 2023. De spreker zegt door het werkbezoek veel bijgeleerd te hebben, maar niet alles moet worden overgenomen. In Nederland wordt er in de gemeenteraden veel inhoudelijker en grondiger gedebatteerd. Het zijn de gemeenteraadsleden die er de debatten in handen nemen, terwijl in Vlaanderen het college van burgemeester en schepenen de agenda bepaalt, wat vaak overeenkomt met wat er uiteindelijk zal worden beslist. Er is dus al veel gedebatteerd in de commissie, maar er werd nog geen actie ondernomen. Zowel voormalig minister Bart Somers als de huidige minister van Binnenlands Bestuur Gwendolyn Rutten legden de bal in het kamp van het Vlaams Parlement. Dat vormt de aanleiding van het voorliggende voorstel van decreet, al zal het niet alles oplossen. Sommige zaken die minder urgent zijn, werden niet opgenomen in het voorstel van decreet. Dat gaat onder meer over een onafhankelijke griffie, een versterking van het statuut van de gemeenteraadsleden en het geven van meer inzage in de werking van de intercommunales. Het voorstel van decreet pleit wel voor het stopzetten van de combinatie van de rol als voorzitter van de gemeenteraad met een uitvoerend mandaat. In 15 procent van de gemeenten zit een burgemeester nog altijd de gemeenteraad voor. Het is ondenkbaar dat de minister-president van de Vlaamse Regering de plenaire zitting in het Vlaams Parlement zou voorzitten. Daarnaast vraagt de spreker de invoering van de functie van ondervoorzitter. Die kan samen met de voorzitter van de gemeenteraad het bureau vormen om zo de gemeenteraad te versterken zodat er een tegengewicht kan worden geboden tegen het college van burgemeester en schepenen. Voorts moeten de agendapunten van de gemeenteraadsleden vooraan op de agenda van de gemeenteraad komen. Dat zou duidelijk maken dat de gemeenteraad wordt getrokken door de …