Tot wijziging van het decreet basisonderwijs van 25 februari 1997 #313

Zie de documentenfiche op vlaamsparlement.be ingediend op 11 juni 2025 (2024-2025) Amendement voorgesteld na indiening van het verslag op het voorstel van decreet van Koen Daniëls, Hannelore Goeman, Loes Vandromme, Griet Vanryckegem, Tom Seurs, Gianna Werbrouck en Peter Van Rompuy tot wijziging van het decreet basisonderwijs van 25 februari 1997 AMENDEMENT NR. 16 voorgesteld door Roosmarijn Beckers, Jan Laeremans, Mercina Claesen, Bart Claes, Kristof Slagmulder en Chris Janssens na indiening van het verslag Artikel 19 De woorden “1 september 2025” vervangen door “1 september 2026”. VERANTWOORDING De indieners vragen met de indiening van dit amendement om af te zien van het voornemen om een formele decretale ingangsdatum van de nieuwe minimumdoelen voor het basisonderwijs op 1 september 2025 in te stellen. Zoals ook gesteld wordt in de op 28 februari 2025 door de Vlaamse Regering aangenomen en afgekondigde Visienota over de vaststelling van kwaliteitsvolle minimumdoelen in het basisonderwijs, treden de nieuwe minimumdoelen voor het basisonderwijs officieel in werking op 1 september 2025. Vanaf die datum zijn de doelen “principieel van kracht”, maar scholen en leerplanmakers krijgen een overgangstermijn: voor de vakken Nederlands, wiskunde en wetenschap & techniek loopt die tot 1 september 2026, voor de overige vakken tot 1 september 2027. Hoewel de doelen dus formeel-decretaal al in 2025 gelden, zal de overheid pas vanaf 2027 overgaan tot effectieve handhaving. De de facto invoering van de doelen verloopt dus gefaseerd: tegen 2026 moeten leerplannen en leerkrachten klaar zijn voor de kernvakken, en tegen 2027 voor alle andere vakken. Verschillende directies, leraren, onderwijsexperten en andere belanghebbenden in het onderwijsveld wezen erop dat dit een vrij eigenaardige gang van zaken is. Ook in parlementaire debatten in de Commissie voor Onderwijs werd hierop gewezen. De normale gang van zaken is dat nieuwe eindtermen en/of minimumdoelen worden ingevoerd op een ingangsdatum waarop de leerplannen al vorm hebben gekregen en waarop koepels, scholen en leraren voldoende terdege zijn voorbereid. In een normale gang van zaken wordt dit decreet tijdig afgeklopt en is er dus voldoende tijd voor de opmaak van leerplannen, voor de opmaak van nieuw cursusmateriaal, voor schooloverleg en voor concrete didactische implementatie in de lesvoorbereidingen. Alles gaat dan in vanaf die datum, maar dan wordt er nog een gedoogperiode van enkele schooljaren in acht genomen waarin de onderwijsinspectie de implementatie wel monitort, maar geen echte doorlichtingen doorvoert in het onderwijssegment dat die nieuwe minimumdoelen in de praktijk aan het implementeren is. Met de huidige voorgestelde krappe timing en de discrepantie tussen een decretale ingangsdatum op 1 september 2025 en een feitelijke invoering vanaf 1 september 2026 is er ook onduidelijkheid naar hoe de zaken nu concreet zullen verlopen voor het schooljaar 2025-2026 en aan welke verplichtingen onderwijsinstellingen en onderwijspersoneel op dat moment al moeten voldoen. Er zullen op dat moment bij veel onderwijsinstellingen immers nog geen leerplannen zijn. Scholen geven immers les maar geven ook studiebewijzen af op basis van leerplandoelenstellingen – die natuurlijk een grond hebben in de Vlaamse minimumdoelen – en niet op basis van de Vlaamse minimumdoelen an sich. Verschillende onderwijspersoneelsleden vragen zich af hoe de gefaseerde invoering van de nieuwe minimumdoelen zich concreet zal vertalen in de dagelijkse onderwijspraktijk. Het is bijvoorbeeld voor veel spelers in het veld nog onduidelijk in hoeverre scholen tegen 1 september 2025 al kunnen werken met aangepaste eindtermen, leerplannen en lesmateriaal, en of zij in de tussentijd geacht worden zelf oplossingen te zoeken of te improviseren. Er leeft ook de vraag of scholen al mogen of zelfs moeten evalueren op basis van doelen die afgestemd zijn op de nieuwe minimumdoelen, ook al zijn de aangepaste leerplannen nog niet volledig uitgerold. Bovendien is het niet evident hoe leerkrachten in die overgangsperiode duidelijkheid kunnen krijgen over de verwachtingen die aan hen en hun leerlingen gesteld worden. Ook de Vlaamse Onderwijsraad (Vlor) stelde deze knelpunten vast in haar op 23 april 2025 gepubliceerde advies ‘Minimumdoelen met ambitie voor alle leerlingen basisonderwijs’ naar aanleiding van de hierboven genoemde visienota. In dit advies vroeg de Vlor nadrukkelijk om voldoende tijd voor elke stap in het ontwikkelings-, uitvoerings- en implementatieproces. Volgens de Vlor is onduidelijk wat het “principieel van kracht zijn” van de minimumdoelen vanaf 1 september 2025 precies betekent. Want decretaal gezien bestaat er niet zoiets als “principieel van kracht zijn”, een decretale wijziging gaat juridisch in vanaf een bepaalde datum, ongeacht hoe snel of vlot de feitelijke uitvoering en implementatie verloopt. De Vlor pleitte ook voor een decretaal vastgelegde gedoogperiode van drie tot vijf schooljaren die ingaat vanaf het moment van de goedkeuring van de leerplannen – lees: niet vanaf de huidige voorliggende datum van ingang van de decretale minimumdoelen op 1 september 2025. De Vlor wil op die manier zeker zijn dat iedere leraar in het basisonderwijs een even lange gedoogperiode kan genieten voor elke vakdiscipline van het basisonderwijs. Want zoals gesteld zal er in de praktijk met het aanhouden van de ingangsdatum, zoals die nu in het voorstel van decreet vervat is, een verschil zitten tussen enerzijds de decretale invoeringsdatum van de minimumdoelen (wat vooralsnog nog altijd 1 september 2025 zou zijn) en het klaar zijn en ingaan van de leerplannen (de facto maar vanaf 1 september 2026) en zal er ook een verschil zijn in het klaar zijn tussen de leerplannen in de kernvakken Nederlands en wiskunde (1 september 2026) en die van de andere vakgebieden (1 september 2027). Ook in een eerdere aanbevelingenbundel, namelijk het Vloradvies ‘Bouwen aan breed draagvlak voor nieuwe …