Tot wijziging van het decreet van 26 april 2019 houdende de oprichting van een afstammingscentrum en een DNA-databank #1743

ingediend op1743 (2022-2023) – Nr. 2 12 september 2023 (2022-2023) verzendcode: WEL Advies van de Gegevensbeschermingsautoriteit over het voorstel van decreet van Katrien Schryvers, Elke Sleurs, Freya Saeys, Veerle Geerinckx, Maaike De Rudder en Katja Verheyen tot wijziging van het decreet van 26 april 2019 houdende de oprichting van een afstammingscentrum en een DNA-databank Vlaams Parlement 1/13 Advies nr. 129/2023 van 8 september 2023 Betreft: Advies m.b.t. een voorstel van decreet tot wijziging van het decreet van 26 april 2019 houdende de oprichting van een afstammingscentrum en een DNA-databank (CO- A-2023-274) Het Kenniscentrum van de Gegevensbeschermingsautoriteit (hierna de “Autoriteit”), aanwezig: mevrouw Juline Deschuyteneer, mevrouw Cédrine Morlière, mevrouw Griet Verhenneman en de heren Yves-Alexandre de Montjoye en Bart Preneel; Gelet op de wet van 3 december 2017 tot oprichting van de Gegevensbeschermingsautoriteit, inzonderheid op artikelen 23 en 26 (hierna: WOG); Gelet op artikel 25, lid 3 WOG volgens hetwelk de beslissingen van het Kenniscentrum bij meerderheid van stemmen worden aangenomen; Gelet op de Verordening (EU) 2016/679 van het Europees Parlement en de Raad van 27 april 2016 betreffende de bescherming van natuurlijke personen in verband met de verwerking van persoonsgegevens en betreffende het vrije verkeer van die gegevens en tot intrekking van Richtlijn 95/46/EG (hierna: AVG); Gelet op de wet van 30 juli 2018 betreffende de bescherming van natuurlijke personen met betrekking tot de verwerking van persoonsgegevens (hierna: WVG); Gelet op het verzoek om advies van mevrouw Liesbeth Homans, Voorzitter van het Vlaams Parlement, (hierna: de aanvrager) ontvangen op 21/06/2023; Brengt op 8 september 2023 het volgend advies uit: . . . . ■ ■ ■■ ■■ ■ ■ Autorité de protection des données Gegevensbeschermingsautoriteit Vlaams Parlement1743 (2022-2023) – Nr. 2 3 Advies 129/2023 - 2/13 I. VOORWERP VAN DE ADVIESAANVRAAG 1. Op 21/06/2023 verzocht de aanvrager het advies van de Autoriteit met betrekking tot een voorstel van decreet van Katrien Schryvers, Elke Sleurs, Freya Saeys, Veerle Geerinckx, Maaike De Rudder en Katja Verheyen tot wijziging van het decreet van 26 april 2019 houdende de oprichting van een afstammingscentrum en een DNA-databank (hierna: het ontwerp). 2. Het ontwerp beoogt een aantal knelpunten in het decreet van 26 april 2019 houdende de oprichting van een afstammingscentrum en een DNA-databank (hierna: het decreet van 26 april 2019) te verhelpen die al meermaals door het Afstammingscentrum werden gesignaleerd. De Autoriteit bracht reeds een advies uit betreffende voormeld advies (het advies nr. 64/20191). 3. In eerste instantie wil het ontwerp voorzien in de mogelijkheid voor het afstammingscentrum om ook DNA-stalen of DNA-profielen die gebruikers reeds elders hebben laten afnemen of opstellen te gebruiken. Op heden kunnen op grond van artikel 17 van het decreet van 26 april 2019 immers enkel stalen die door een medewerker van het afstemmingscentrum werden afgenomen worden gebruikt voor het opstellen van een DNA-profiel. Onder de nieuwe regelgeving kan het centrum voor menselijke erfelijkheid, dat het DNA-onderzoek uitvoert in het kader van de samenwerking met het afstammingscentrum, op basis van de eigen professionaliteit en deontologie oordelen of bepaalde stalen of profielen bruikbaar zijn. 4. Een tweede wijziging betreft de opheffing van de verschillende registers in de beveiligde databank zoals bedoeld in artikel 17 van het decreet van 26 april 2019. In de praktijk is gebleken dat het bijhouden van drie verschillende registers vaak irrelevant en soms ook contraproductief is. 5. Ten derde wordt artikel 30 van het decreet van 26 april 2019 vervangen, teneinde een wettelijke basis te creëren op basis waarvan het afstammingscentrum toegang kan krijgen te het Rijksregister. Een van de belangrijkste opdrachten van het Afstammingscentrum is de begeleiding van zijn gebruikers bij zoek- en afstammingsvragen. Het Afstammingscentrum beschikt over de gegevens van zijn gebruikers, maar niet van de personen naar wie ze op zoek gaan. Opdat het Afstammingscentrum zijn decretale opdracht met betrekking tot de ondersteuning van individuele zoek- en afstammingsvragen succesvol kan uitvoeren, is het van belang dat het toegang krijgt tot de relevante gegevens die over die gezochte personen zijn opgenomen in het Rijksregister. 6. Tot slot wordt in artikel 32 ook het Rijksarchief toegevoegd aan de instanties waaraan het Afstammingscentrum persoonsgegevens van zijn gebruikers kan doorgeven of waarmee het die 1 Te raadplegen via: https://www.gegevensbeschermingsautoriteit.be/publications/advies-nr.-64-2019.pdf. Advies 129/2023 - 3/13 kan uitwisselen onder de voorwaarden, vermeld in het eerste lid van dat artikel. Voor de rechtszekerheid is het wenselijk dat die instantie expliciet in het decreet wordt vermeld. II. ONDERZOEK TEN GRONDE a. Voorafgaande opmerking 7. Gelet op de uiteenlopende facetten van de opdrachten van het afstammingscentrum lijkt het ter zake aangewezen om over te gaan tot een artikelsgewijze bespreking van het ontwerp. Er dient immers een onderscheid te worden gemaakt tussen het luik DNA (staalafname, opstellen van profielen, registratie in een databank…), enerzijds, en het luik ‘zoek- en afstammingsvragen’ anderzijds, waarvoor het ontwerp een kennelijk onbeperkte toegang tot het Rijksregister beoogt te voorzien. Waar de keuze om een DNA-profiel te laten opstellen en opnemen in de databank exclusief toekomt aan de gebruikers van het afstammingscentrum, voorziet het ontworpen artikel 30 van het decreet van 26 april 2019 op het eerste zicht geen enkele waarborg inzake het recht op privacy, noch het recht op gegevensbescherming van de biologische familieleden2 van de gebruikers (aanvragers). In tegenstelling bovendien tot het recht op privacy en het recht op gegevensbescherming, bestaat er op heden – de jure – geen universeel recht op afstammingsinformatie3. …