Tot wijziging van het decreet basisonderwijs van 25 februari 1997, wat de vaststelling en inwerkingtreding van de minimumdoelen betreft #386

Zie de documentenfiche op vlaamsparlement.be 2 juli 2025 (2024-2025) Amendementen op het voorstel van decreet van Koen Daniëls, Hannelore Goeman, Loes Vandromme, Griet Vanryckegem, Tom Seurs, Gianna Werbrouck en Peter Van Rompuy tot wijziging van het decreet basisonderwijs van 25 februari 1997, wat de vaststelling en inwerkingtreding van de minimumdoelen betreft ingediend op AMENDEMENT Nr. 1 voorgesteld door Kim Buyst Artikel 3 De bij punt 2° voorgestelde tekst vervangen door wat volgt: “§9. De minimumdoelen, opgenomen in bijlage 6 bij dit decreet, treden gefaseerd in werking volgens het volgende tijdschema: 1° op 1 september 2026 voor alle vakdisciplines vanaf het eerste jaar kleuteronderwijs tot en met het eerste leerjaar lager onderwijs; 2° op 1 september 2027 voor alle vakdisciplines in het tweede leerjaar lager onderwijs; 3° op 1 september 2028 voor alle vakdisciplines in het derde leerjaar lager onderwijs; 4° op 1 september 2029 voor alle vakdisciplines in het vierde leerjaar lager onderwijs; 5° op 1 september 2030 voor alle vakdisciplines in het vijfde leerjaar lager onderwijs; 6° op 1 september 2031 voor alle vakdisciplines in het zesde leerjaar lager onderwijs.”. VERANTWOORDING De invoering van nieuwe minimumdoelen in het basisonderwijs behelst een fundamentele onderwijshervorming. Alle onderwijsverstrekkers en de Vlaamse Onderwijsraad benadrukken dat een succesvolle implementatie van de nieuwe doelen een constructieve afstemming van het onderwijssysteem en planmatige professionalisering vereist. Deze processen zijn inherent complex en tijdrovend. Onderwijsstakeholders benadrukken unaniem in hun adviezen dat een succesvolle implementatie van de nieuwe minimumdoelen tijd, middelen en professionele begeleiding vereist. De meerderheid tracht hieraan tegemoet te komen door een gefaseerde driejarige aanpak. Het schooljaar 2025-2026 vormt een voorbereidingsjaar waarin de doelen als referentiekader gelden en scholen zich actief voorbereiden op inhoudelijk, organisatorisch en pedagogisch-didactisch vlak. In het voorstel van decreet start vanaf 2026-2027 de operationele implementatie met de kernvakken Nederlands, wiskunde, en wetenschap en techniek voor het kleuteronderwijs tot het derde leerjaar, terwijl hogere jaren nog onder de oude eindtermen vallen. In 2027-2028 volgt de volledige uitrol van alle minimumdoelen voor de jongere jaren en uitbreiding van de kernvakken naar het vierde en vijfde leerjaar. Leerlingen die afstuderen in 2026-2027 en 2027-2028 blijven onder het oude regime. Het onderwijs staat momenteel al onder extreme druk. De aanhoudende lerarentekorten en het groeiend aantal burn-outs zijn daar duidelijke symptomen van. Een te krappe en complexe implementatietijdlijn riskeert deze problemen alleen maar te verergeren. Leraren en schoolteams die nu al aan hun limiet zitten, kunnen onmogelijk tegelijkertijd hun dagelijkse taken uitvoeren en een fundamentele curriculumhervorming doorvoeren. Dat leidt onvermijdelijk tot een gehaaste implementatie ten koste van de onderwijskwaliteit, meer stress voor onderwijspersoneel en een mogelijk verdere uitval uit het beroep. Net als velen zijn de indieners van dit amendement principieel voorstander van inhoudsrijke doelen. Inhoudelijk resten er nog heel wat vragen en onduidelijkheden. De feedback van onderwijsverstrekkers wijst unaniem op het belang van kwaliteitscontrole – niet om te vertragen, maar net om te versterken en te verbeteren. Iedereen erkent het belang van een kennisrijk curriculum, maar tegelijkertijd heerst er grote bezorgdheid over de haalbaarheid ervan op het vlak van tijd, middelen en ondersteuning. Er is nood aan een meer realistische aanpak die rekening houdt met de pedagogische vrijheid, de consistente afstemming tussen vakken, inclusie en zinvolle evaluatie. De indieners van het amendement willen niet dat scholen aan de slag moeten gaan met doelen die niet af zijn, waar nog te veel aan schort en aan moet worden aangepast. De voorgestelde gefaseerde implementatie van de nieuwe minimumdoelen creëert een complex parallel systeem dat zowel voor schoolteams als ouders moeilijk te volgen is. Die complexiteit brengt verschillende fundamentele problemen met zich mee die de kwaliteit van het onderwijs en de rechtszekerheid voor leerlingen kunnen ondermijnen: – Het huidige voorstel resulteert in een ‘paarse fase1’, waarin leerkrachten gedurende meerdere jaren parallel verschillende curricula moeten hanteren. Dat creëert operationele complexiteit die ten koste gaat van de onderwijskwaliteit. Schoolteams moeten gelijktijdig werken met oude eindtermen voor bepaalde leerjaren en nieuwe minimumdoelen voor andere, wat zorgt voor verwarring in de dagelijkse onderwijspraktijk. Ook voor ouders wordt het onduidelijk welk systeem op hun kind van toepassing is en wat zij kunnen verwachten. – Door het systeem ontstaan er cohorteffecten en schooleffecten, waarbij leerlingen uit verschillende geboortejaren en/of verschillende scholen fundamenteel verschillende onderwijsbenaderingen krijgen, wat hun verdere schoolloopbaan kan beïnvloeden. – De gefaseerde invoering creëert een bijzonder problematische situatie voor de overgang naar het secundair onderwijs. Scholen in de eerste graad weten niet welke vooropleiding hun nieuwe leerlingen hebben gehad, aangezien de kennisbasis afhankelijk wordt van de specifieke school en het jaar waarin de leerling bepaalde leerjaren heeft doorlopen. Aangezien het secundair onderwijs zelf nog niet hervormd is, kan de aansluiting tussen basis- en secundair onderwijs niet worden gegarandeerd. – Het voorliggende voorstel van decreet voorziet in onvoldoende ruimte voor tussentijdse evaluatie en bijsturing van de implementatie. – De overheidsopdracht voor de aanstelling van een expertisecentrum voor de professionalisering en begeleiding van inspiratiescholen is pas verstuurd met 5 september 2025 als deadline voor indiening. Het expertisecentrum heeft als opdracht schoolteams, pedagogische begeleidingsdiensten, …