Tot uitvoering van maatregelen over het lerarenambt #1733

ingediend op1733 (2022-2023) – Nr. 2 27 juni 2023 (2022-2023) verzendcode: OND Advies van de Raad van State over het voorstel van decreet van Karolien Grosemans, Loes Vandromme, Jean-Jacques De Gucht, Koen Daniëls, Hilâl Yalçin en Kathleen Krekels tot uitvoering van maatregelen over het lerarenambt Documenten in het dossier: : Voorstel van decreet RAAD VAN STATE afdeling Wetgeving advies 73.861/1 van 27 juni 2023 over een voorstel van decreet ‘tot uitvoering van maatregelen over het lerarenambt’ (Parl.St. Vl.Parl 2022–2023, nr. 1733/1) Op 15 juni 2023 is de Raad van State, afdeling Wetgeving, door de Voorzitter van het Vlaams Parlement verzocht binnen een termijn van vijf werkdagen een advies te verstrekken over een voorstel van decreet ‘tot uitvoering van maatregelen over het lerarenambt’ (Parl.St. Vl.Parl 2022–2023, nr. 1733/1). Het voorstel is door de eerste kamer onderzocht op 20 juni 2023. De kamer was samengesteld uit Marnix VAN DAMME, kamervoorzitter, Wouter PAS en Inge VOS, staatsraden, en Wim GEURTS, griffier. Het verslag is uitgebracht door Brecht STEEN, eerste auditeur-afdelingshoofd. Het advies, waarvan de tekst hierna volgt, is gegeven op 27 juni 2023. * 1. Volgens artikel 84, § 1, eerste lid, 3°, van de wetten op de Raad van State, gecoördineerd op 12 januari 1973, moeten in de adviesaanvraag de redenen worden opgegeven tot staving van het spoedeisende karakter ervan. In het onderhavige geval wordt het verzoek om spoedbehandeling in de adviesaanvraag als volgt gemotiveerd: “Gelet op het acute lerarentekort en de weerslag ervan op de onderwijskwaliteit is het belangrijk dat de maatregelen uit het decreet lerarenambt spoedig ingang kunnen vinden in het onderwijs. Uit PIRLS 2021 kwam opnieuw naar boven dat de onderwijskwaliteit in Vlaanderen daalt. De onderzoekers zien een verband tussen het lerarentekort en de daling van leerwinst, o.a. door het wegvallen van instructietijd in ruil voor zelfstandig werk, door lessen in grotere groepen of door het wegvallen van zorg (cfr. pagina 29 van het PIRLS-rapport). Daarnaast blijkt ook duidelijk uit het meest recente knelpuntenrapport van de VDAB van 10 mei 2023 dat er snel een bijkomende aanpak moet komen, bovenop de vele maatregelen die al zijn genomen. In mei 2023 maakte de VDAB bovendien bekend dat de functie van leraar secundair onderwijs op de lijst van knelpuntberoepen gezet wordt, vermits voor alle vakken in het secundair onderwijs het moeilijk is geworden om leraren te vinden. Om die reden is het aangewezen om snel nieuwe maatregelen te nemen om aan dit lerarentekort te remediëren. Om een vlotte opstart te kunnen garanderen op 1 september 2023, is het onontbeerlijk dat de regelgeving zo snel mogelijk in voege kan treden opdat directeurs hiermee aan de slag kunnen in hun HR-aanpak voor het nieuwe schooljaar. Om het nieuwe schooljaar goed te kunnen voorbereiden moet de nieuwe regelgeving best voor 30 juni en de start van de zomervakantie de facto van kracht zijn.” 2. Overeenkomstig artikel 84, § 3, eerste lid, van de wetten op de Raad van State, heeft de afdeling Wetgeving zich moeten beperken tot het onderzoek van de bevoegdheid van de steller van de handeling, van de rechtsgrond,1alsmede van de vraag of aan de te vervullen vormvereisten is voldaan. STREKKING VAN HET VOORSTEL 3.1. Het om advies voorgelegde voorstel van decreet bevat verschillende maatregelen over het lerarenambt die beogen een antwoord te bieden op zowel het oplopende lerarentekort als de dalende onderwijskwaliteit. Sommige maatregelen, zoals het invoeren van het mandaat van leraar-specialist en het selectieambt van adjunct-directeur in het basisonderwijs, strekken ertoe de tewerkstelling voor bestaande leerkrachten aantrekkelijker te maken. Andere maatregelen, zoals het uitbreiden en omvormen van het stelsel van voordrachtgevers tot gastleraren en het uitbreiden van de mogelijkheid om werknemers met een pedagogisch bekwaamheidsbewijs ter beschikking te stellen van onderwijsinstellingen op grond van een dienstverleningsovereenkomst, hebben tot doel om extra leerkrachten aan te trekken. 1 Aangezien het gaat om een voorstel van decreet wordt onder “rechtsgrond” de overeenstemming met de hogere rechtsnormen verstaan. 3.2. Een aantal maatregelen hebben betrekking op de wijze waarop de omkaderingsmiddelen worden aangewend. Daartoe worden wijzigingen aangebracht in verschillende niveaudecreten. Deze maatregelen omvatten onder meer een tijdelijke regeling, voor de schooljaren 2023-24 en 2024-25, waarbij vervangingen in niet-vacante betrekkingen in de loop van het schooljaar flexibeler kunnen worden ingevuld, zowel in het basisonderwijs (artikelen 45, 48 en 49 van het voorstel van decreet) als in het secundair onderwijs (artikelen 70, 71, 79, 3° en 81). In het kader hiervan kunnen de lestijden, lesuren of uren-leraar van de niet-vacante betrekkingen worden omgezet naar punten of uren, die worden aangewend voor, naar gelang het geval, beleidsen ondersteunende of paramedische ambten. In het secundair onderwijs wordt bijkomend de mogelijkheid geboden om de uren-leraar of lesuren om te zetten in een krediet voor het aantrekken van een gastleraar (artikel 72). Daarnaast voorziet het voorstel in een tijdelijke uitbreiding, voor de schooljaren 2023-24 en 2024-25, van de mogelijkheid om omkaderingsmiddelen aan te wenden voor een voordrachtgever, tot het basisonderwijs (artikel 47) en het ganse buitengewoon secundair onderwijs (artikel 83), en in een versoepeling van de bestaande regeling in het gewoon secundair onderwijs (artikelen 73 tot 79 en 84 tot 85), de centra voor deeltijds secundair onderwijs (artikel 57 tot 59), het volwassenenonderwijs (artikelen 51 en 52) en het deeltijds kunstonderwijs (artikel 95). Hierbij wordt het begrip ‘voordrachtgever’ vervangen door het begrip ‘gastleraar’. Deze gastleraren zullen moeten aantonen dat ze van onberispelijk gedrag zijn in de omgang met kinderen en jongeren, en dat ze over de vereiste kennis van het Nederlands als onderwijstaal …