Tot wijziging van het decreet van 22 december 2017 over het lokaal bestuur, wat betreft de oprichting van een deontologische commissie bij de gemeenteraad en de districtsraad #1502

Documenten in het dossier: : Voorstel van decreet verzendcode: BIN ingediend op 23 januari 2023 (2022-2023) Verslag namens de Commissie voor Binnenlands Bestuur, Gelijke Kansen en Inburgering uitgebracht door Bart Tommelein en Koen Van den Heuvel over het voorstel van decreet van Tom Ongena, Kris Van Dijck, Brecht Warnez, Nadia Sminate, Katrien Partyka en Paul Van Miert tot wijziging van het decreet van 22 december 2017 over het lokaal bestuur, wat betreft de oprichting van een deontologische commissie bij de gemeenteraad en de districtsraad Samenstelling van de Commissie voor Binnenlands Bestuur, Gelijke Kansen en Inburgering: Voorzitter: Kris Van Dijck. Vaste leden: Maaike De Vreese, Nadia Sminate, Annabel Tavernier, Kris Van Dijck, Paul Van Miert; Yves Buysse, Chris Janssens, Sam Van Rooy; Katrien Partyka, Brecht Warnez; Tom Ongena, Bart Tommelein; Staf Aerts, An Moerenhout; Maxim Veys. Plaatsvervangers: Andries Gryffroy, Liesbeth Homans, Bert Maertens, Freya Perdaens, Elke Sleurs; Adeline Blancquaert, Guy D'haeseleer, Kristof Slagmulder; Koen Van den Heuvel, Hilâl Yalçin; Stephanie D'Hose, Emmily Talpe; Celia Groothedde, Jeremie Vaneeckhout; Kurt De Loor. Toegevoegde leden: Lise Vandecasteele. INHOUD 1. Toelichting door de indieners ................................................................. 4 1.1. Toelichting door Tom Ongena ........................................................ 4 1.2. Toelichting door Kris Van Dijck ...................................................... 4 2. Algemene bespreking ........................................................................... 5 3. Artikelsgewijze bespreking en stemming ................................................. 8 4. Eindstemming ..................................................................................... 9 De Commissie voor Binnenlands Bestuur, Gelijke Kansen en Inburgering besprak op 17 januari 2023 het voorstel van decreet tot wijziging van het decreet van 22 december 2017 over het lokaal bestuur, wat betreft de oprichting van een deontologische commissie bij de gemeenteraad en de districtsraad. 1. Toelichting door de indieners 1.1. Toelichting door Tom Ongena Tom Ongena verwijst naar het debat in de commissie op 25 oktober 2022 over een reeks vragen om uitleg over incidenten rond integriteit bij lokale mandatarissen in Vlaanderen. Toen werd het idee geopperd om in elke gemeente een deontologische commissie op te richten. Vandaag bepaalt het decreet Lokaal Bestuur dat de gemeenteraad of de districtsraad verplicht is om een deontologische code aan te nemen, die ook van toepassing is op de leden van het college van burgemeester en schepenen of de leden van het districtscollege. De gemeente- of districtsraad kan daarbij een deontologische commissie oprichten, maar is daar niet toe verplicht. Een op de drie gemeenten heeft vandaag een dergelijke commissie. Die wordt daar algemeen ervaren als een goede zaak omdat men zo regelmatig een gezond debat over deontologie en integriteit voert. De spreker verwijst ook naar de huidige tijdsgeest, met een stijgende aandacht voor integriteit en deontologie bij het uitoefenen van een politiek mandaat. Dit voorstel van decreet voorziet in een verplichte oprichting van een deontologische commissie, zowel voor de gemeenteraad als voor de districtsraad. Wat betreft de samenstelling en de bevoegdheden laat men zo veel mogelijk autonomie aan de lokale besturen. De enige verplichting is dat elke verkozen fractie vertegenwoordigd is in de deontologische commissie. Dat waarborgt dat de commissie niet wordt gemonopoliseerd naargelang de politieke meerderheid en dat de oppositie niet wordt uitgesloten. Verder kunnen de lokale besturen bijvoorbeeld externe vertegenwoordigers in de commissie laten zetelen. Bepalingen rond presentiegelden en dergelijke zullen er niet op van toepassing zijn. Als de deontologische commissie na een onderzoek een inbreuk vaststelt, kan zij ofwel zelf een berisping uitspreken ofwel het aan de gemeenteraad of de districtsraad overlaten om een uitspraak te doen. Ook daar is er maximale autonomie. Volgens de spreker komt dit voorstel van decreet tegemoet aan de consensus om het te verplichten die er was tijdens het al genoemde debat in de commissie. Men komt tegemoet aan de vraag om de integriteit bij lokale mandatarissen strikter te doen naleven. 1.2. Toelichting door Kris Van Dijck Kris Van Dijck wijst erop dat in de voorbije periode de integriteit van het politieke systeem, ook van het lokale beleid, in vraag kon worden gesteld. Men is het daarom aan zichzelf verplicht om ervoor te zorgen dat men, zelfregulerend, het goed functioneren nastreeft. Doordat de lokale besturen grote autonomie krijgen bij de invulling van de deontologische commissie, kan die bijvoorbeeld bestaan uit de hele gemeenteraad. Men geeft de commissie gewicht doordat minstens elke fractie een lid heeft. Hoewel de spreker het altijd moeilijk vindt om zaken te verplichten, vindt hij het vanuit de ervaring met de problematiek evident dat wanneer men een deontologische code heeft, er ook een commissie is om daarover te waken. Dat bestaat immers op andere niveaus. Daarom dient hij dit voorstel van decreet met overtuiging in. 2. Algemene bespreking Brecht Warnez volgt de voorzitter in het idee dat het niet evident is om in te grijpen op de lokale autonomie, maar gezien de feiten die zich de laatste jaren hebben afgespeeld, moet men elke mogelijke stap zetten om de integriteit van de lokale mandatarissen te versterken en in een goed daglicht te plaatsen. Daarom vindt hij het belangrijk dat het een apolitieke zaak is doordat elke politieke fractie vertegenwoordigd moet zijn en ook externe experten vanuit het werkveld buiten de politiek kunnen worden toegelaten. Hoewel de maatregel zou kunnen doen uitschijnen dat de lokale mandatarissen allerlei zaken mispeuteren, onderstreept de spreker dat dit zeker niet het geval is. In bijna alle gemeenten is een dergelijke deontologische commissie eigenlijk niet …